NPT-draadtabel: maten in mm en TPI

NPT (National Pipe Taper) is de Amerikaanse conische pijpdraad volgens ASME B1.20.1: flankhoek 60°, tapsheid 1:16, toppen en bodems afgeplat. De Dryseal-variant NPTF is gedefinieerd in ASME B1.20.3 en gebruikt dezelfde TPI en diameters. De tabel geeft voor de maten 1/8" tot 2" het aantal gangen per inch, de spoed, de buitendiameter van de buis, het DN-equivalent en de tapboor bij benadering.

Zo leest u de tabel

• De nominale maat (NPS) is de buismaat. De aanduiding luidt "1/2-14 NPT": nominale maat 1/2", 14 gangen per inch.
• De buitendiameter van de buis is niet de waarde die u met de schuifmaat meet. Omdat de conische draad naar het einde smaller wordt, is de gemeten diameter kleiner: bij 1/2" NPT is de buitendiameter van de buis 21,336 mm en de typische meting op de 4e–5e gang 21,14 mm.
• Het DN-equivalent geldt voor buizen (1/2" = DN 15). Bij hydraulische slangen is DN anders gedefinieerd; een 1/2"-slang wordt als DN12 aangeduid.
• De tapboor is een waarde bij benadering voor een gat zonder ruimen; gebruikt u een conische ruimer, dan kiest u een kleinere boor.

Verschil tussen NPT en NPTF

Bij NPT blijft tussen de draadflanken een spiraalvormig lekpad over; voor de afdichting is PTFE-tape of vloeibare draadafdichting verplicht. Bij NPTF zijn de top- en bodemhoogten zo gekozen dat ze bij het aanhalen in elkaar grijpen, met als doel dat lekpad door metaalcontact te sluiten. Beide draden passen mechanisch in elkaar, maar bij een gemengde combinatie geldt de zekerheid van de droge afdichting van NPTF niet.

Niet verwarren met NPSM

NPSM is een cilindrische mechanische pijpdraad met dezelfde TPI. De draad dicht niet af; de afdichting gebeurt op een 30°-conuszitting en komt voor bij aansluitingen met een wartelmoer. Blijft de diameter over de gangen gelijk, dan is het NPSM; wordt hij naar het einde kleiner, dan is het NPT.

Meettips

Controleer de tapsheid door de diameter op de eerste, vierde en laatste volle gang te meten; een tapsheid van 1:16 betekent een diameterverandering van 62,5 mm per meter. Meet de diameter op de 4e–5e volle gang en vergelijk die met de typische meetwaarde in de tabel. Bepaal de spoed met de draadkam: 1/8" heeft 27 TPI; 1/4" en 3/8" 18 TPI; 1/2" en 3/4" 14 TPI; 1" tot en met 2" 11,5 TPI.

Draden die vaak verward worden

• 1/2" en 3/4" NPT en BSPT: dezelfde 14 TPI; te onderscheiden aan het profiel van 60° / 55° en de topvorm.
• 1/4-18 NPT en 9/16-18 UNF: dezelfde 18 TPI; diameters 13,716 en 14,288 mm. NPT is conisch, UNF cilindrisch.
• 1/4-18 NPT en M14×1,5, en 1/8-27 NPT en M10×1: het diameterverschil is kleiner dan 0,3 mm; spoed en tapsheid maken het verschil.
• 1-11,5 NPT en 1-5/16-12 UN: diameters 33,401 en 33,338 mm; spoedverschil 4,3%. Controleer draadkam en tapsheid samen.

Bij RVS NPT-koppelingen

Conische draad zet zich bij elke aanhaalbeurt iets dieper en vervormt daarbij gedeeltelijk; op punten die vaak worden losgenomen, is een aansluiting met cilindrische draad en O-ring geschikter. Gebruik bij draad in AISI 316/316L een afdichtmiddel dat geschikt is voor RVS, zodat het risico op vreten (galling) kleiner wordt, en haal de draad niet te vast aan.