Dənizçilik, gəmilər və yaxtalar · Texniki bələdçi
Hidravlik şlanqın seçimi, ölçüsü və montajı
Qısa cavab
Düzgün şlanq yığımı yeddi məlumatla müəyyənləşdirilir: daxili diametr və uzunluq, temperatur, tətbiq şəraiti, işçi mühit, işçi və zərbə təzyiqi, hər iki ucun birləşmə tipi və təhvil. Ümumi uzunluq bir ucun kipləşmə səthindən digərininkinə qədər ölçülür. Montaj zamanı şlanq minimal əyilmə radiusundan kiçik radiusla əyilmir və burularaq bağlanmır; bu iki qayda xidmət müddətini birbaşa müəyyən edir.
Hidravlik şlanq sistemin ən çox hərəkət edən və ən tez yeyilən detalıdır. Şlanq yığımının ömrünü şlanqın tipi, uc birləşmələri, presləmə keyfiyyəti və şlanqın necə çəkildiyi birlikdə müəyyən edir. Sahədə “eynisi” kimi sifariş edilən şlanqın eyni çıxmaması da əksər hallarda natamam məlumatdan qaynaqlanır. Bu bələdçidə düzgün şlanq yığımını müəyyənləşdirmək üçün lazım olan məlumatları və montajda diqqət yetirilməli məqamları sıraladıq.
Seçimin yeddi sualı
Şlanq seçimində ingiliscə baş hərflərinə görə STAMPED adlanan yoxlama siyahısından geniş istifadə olunur. Azərbaycanca qarşılıqları ilə:
| Meyar | Veriləcək sual | Nə üçün vacibdir? |
|---|---|---|
| Ölçü (Size) | Daxili diametr və uzunluq nə qədər olmalıdır? | Daxili diametr sərfi və axın sürətini, uzunluq isə montaj həndəsəsini müəyyən edir |
| Temperatur (Temperature) | İşçi mühitin və ətraf mühitin temperaturu neçə dərəcədir? | Hədd aşıldıqda daxili qat və xarici örtük sürətlə köhnəlir |
| Tətbiq (Application) | Şlanq harada və necə işləyəcək? | Hərəkət, vibrasiya, sürtünmə və əyilmə şəraiti |
| İşçi mühit (Media) | Hansı işçi mühit daşınacaq? | Daxili qatın materialı işçi mühitlə uyğun olmalıdır |
| Təzyiq (Pressure) | İşçi və zərbə təzyiqi nə qədərdir? | Yığımın təzyiqi onun ən zəif komponentinin təzyiqinə bərabərdir |
| Uclar (Ends) | Hansı birləşmə tipi, bucaq və istiqamət? | Yiv standartı və kipləşmə tipi əks portla uyğun gəlməlidir |
| Təhvil (Delivery) | Nə vaxt, neçə ədəd, necə qablaşdırılacaq? | Planlaşdırma, anbar və istehsal müddəti |
Şlanqın özü: təzyiq, daxili diametr, temperatur və işçi mühit
Təzyiq: ən zəif halqa həlledicidir
Şlanq yığımının işçi təzyiqi şlanqın, uc birləşmələrinin və qoşulacağı adapterin təzyiq göstəricilərindən ən aşağısıdır. Hidravlik şlanq standartları (EN 853, EN 856, SAE J517 kimi) partlama təzyiqinin maksimal işçi təzyiqə nisbətini adətən 4:1 kimi nəzərdə tutur. Bu ehtiyat zərbə və köhnəlmə təsirlərini qarşılamaq üçündür; işçi təzyiqi aşmaq üçün istifadə edilmir. Klapanların bağlanması və yük zərbələri zamanı yaranan qəfil təzyiq sıçrayışları manometrin göstərdiyi təzyiqdən yuxarı qalxa bilər; zərbəli rejimdə işləyən sistemlərdə şlanq tipi bu tsikllərə uyğun seçilməlidir.
Məftil hörgülü (EN 853 üzrə 1SN, 2SN kimi) və spiral armaturlu (EN 856 üzrə 4SP, 4SH kimi) şlanqlar müxtəlif təzyiq və zərbə tsiklləri üçün layihələndirilib. Prokat zavodları və preslər kimi ağır zərbəli tətbiqlərdə spiral armaturlu şlanqlara tez-tez üstünlük verilir.
Sərf və daxili diametr
Daxili diametr tələb olunan sərfdə axın sürətini müəyyən edir. Həddindən artıq kiçik daxili diametr təzyiq itkisinə, qızmaya və səs-küyə, sorma xəttində isə nasosda kavitasiyaya səbəb olur. Sorma, qayıdış və təzyiq xətləri üçün tövsiyə olunan axın sürətləri fərqli olduğundan daxili diametr xəttin funksiyasına görə seçilməlidir. Bir çox hidravlik şlanqda daxili diametr “dash” nömrəsi ilə, 1/16 düym vahidində ifadə olunur: -8 şlanqın daxili diametri 1/2"-dir. Şlanqı dəyişərkən xarici diametrə deyil, daxili diametrə və şlanqın üzərindəki standart yazısına baxın.
Temperatur və işçi mühitlə uyğunluq
Şlanqın temperatur həddi həm işçi mühitin, həm də ətraf mühitin temperaturuna aiddir. Prokat zavodlarında olduğu kimi şüalanma ilə qızan zonalarda istilikdən qoruyucu örtükdən istifadə etmək və şlanqı isti səthlərdən uzaqdan keçirmək onun ömrünü nəzərəçarpacaq dərəcədə uzadır.
Mineral yağ əsaslı hidravlik mayelərdə daxili qat üçün ən geniş yayılmış material nitril kauçukdur (NBR). Su-qlikol, fosfat efiri əsaslı yanmayan mayelər, bioloji parçalanan yağlar və ya kimyəvi maddələr daşınacaqsa, daxili qatın uyğunluğu ayrıca yoxlanılmalıdır; fosfat efirləri üçün standart nitril daxili qat yararlı deyil. Kimyəvi maddələrin ötürülməsində PTFE daxili qatlı şlanqlar nəzərdən keçirilir.
Uc birləşmələri: yiv, konus və bucaq
Şlanq başlığı qarşı tərəfdəki portla eyni standartda olmalıdır: BSP (60° konus), JIC (37° konus), ORFS (O-ring ilə yastı alın), 24° konuslu metrik və ya SAE flans başlığı. Uc tipindən əlavə onun forması da göstərilməlidir: düz, 45° və ya 90° dirsəkli. Hər iki ucu dirsəkli şlanqda uclar arasındakı bucaq (faza bucağı) montaj üçün kritikdir; uclar səhv bucaqla preslənərsə, şlanq quraşdırılarkən burulur.
Paslanmayan başlıqlar dəniz mühiti, qida və kimya müəssisələri kimi korroziyanın həlledici olduğu tətbiqlərdə uzun ömür təmin edir. Şlanq və başlıq eyni sistem daxilində bir-birinə uyğun seçilməlidir; müxtəlif istehsalçıların şlanq və başlıqlarını təsadüfi şəkildə cütləşdirmək presləmə ölçüsünü qeyri-müəyyən edir.
Uzunluğun ölçülməsi: düzgün ölçü, düzgün sifariş
- Ümumi uzunluq bir ucun kipləşmə səthindən digər ucun kipləşmə səthinə qədər ölçülür. Daxili yivli fırlanan qaykalı uclarda qaykanın ağzı deyil, qaykanın içindəki konus və ya O-ring oturma səthi əsas götürülür.
- Dirsəkli uclarda ölçü kipləşmə səthinin ox mərkəzinə qədər götürülür.
- Köhnə şlanqı nümunə kimi götürürsünüzsə, onu düz səthə sərib dartmadan ölçün; şlanq istismar zamanı qısalmış və ya uzanmış ola bilər.
- Uclar arasındakı bucağı bir ucdan baxaraq digər ucun saat əqrəbi istiqamətində neçə dərəcə döndüyünü göstərməklə təsvir edin.
Bu, ümumi qəbul edilmiş ölçmə üsuludur. Başqa nöqtədən ölçmüsünüzsə, bunu sifarişdə qeyd etməyiniz kifayətdir; ölçmə nöqtələri istehsaldan əvvəl birlikdə təsdiqlənir.
Şlanqın çəkilməsi: ömrü uzadan montaj qaydaları
- Əyilmə radiusu: İstehsalçının göstərdiyi minimal əyilmə radiusundan kiçik radiusla əyməyin. Əyilməyə uc birləşməsinin bitdiyi yerdən dərhal başlamayın; ucdan sonra düz hissə saxlayın.
- Burulma: Şlanq öz oxu ətrafında burulmamalıdır; üzərindəki yazı xətti montajdan sonra düz qalmalıdır. Qaykanı sıxarkən şlanq tərəfdəki altıbucaqlını ikinci açarla saxlayın.
- Uzunluq ehtiyatı: Təzyiq altında şlanq uzununa bir qədər qısalıb-uzana bilər. Düz xətlərdə belə şlanqı tarım çəkməyin, azca sallanma ehtiyatı saxlayın.
- Hərəkət: Hərəkətli avadanlıqda şlanq hərəkətin bütün diapazonunda dartılmadan və əzilmədən işləyə bilməlidir; hərəkət şlanqın əyilmə müstəvisində baş verməlidir.
- Sürtünmə: Şlanqın iti kənarlara, digər şlanqlara və ya konstruksiyaya sürtünməsinin qarşısını sıxac və qoruyucu spiral ilə alın.
- Dirsək adapter: Dar yerdə şlanqı zorla əymək əvəzinə 45° və ya 90° adapterdən istifadə edin; şlanq qısalır və əyilmə yükü aradan qalxır.
Yoxlama və dəyişdirmə
Xarici örtüyündə çat, qabarma və ya bərkimə görünən, hörgü məftili açığa çıxan, uc birləşməsində sızma və ya başlığın sürüşməsi olan şlanq dəyişdirilməlidir. Sızmanı heç vaxt əllə yoxlamayın; təzyiqli yağ şırnağı dəridən içəri keçə bilər. Kritik xətlərdə şlanq yığımlarını istehsal tarixləri ilə qeydiyyata alın və texniki xidmət planına daxil edin.
Yoxlama siyahısı
- Daxili diametr, işçi təzyiq və zərbə təzyiqi məlumdurmu?
- İşçi mühitin tipi və temperatur diapazonu məlumdurmu?
- Hər iki ucun yiv standartı, kipləşmə tipi və forması (düz, 45°, 90°) məlumdurmu?
- Ümumi uzunluq və dirsəkli uclarda faza bucağı ölçülübmü?
- Əyilmə radiusu, hərəkət diapazonu və sürtünmə nöqtələri yoxlanılıbmı?
- Mühit korroziyalıdırsa, paslanmayan başlıq və lazım gələrsə qoruyucu örtük planlaşdırılıbmı?
Şlanq yığımının fotosunu və bu məlumatları WhatsApp vasitəsilə göndərdikdə çatışmayan məqamlar dəqiqləşdirilir və düzgün yığım müəyyənləşdirilir. Ölçüyə uyğun preslənən montajlı şlanq yığımları uc tipindən, miqdardan və şlanqın anbarda olub-olmamasından asılı olaraq orta hesabla 5-15 iş günü ərzində hazırlanır; anbarda olan şlanq başlıqları və adapterlər isə orta hesabla 1-3 iş günü ərzində göndərişə hazırlanır.
