Yiv standartının təyini, düzgün uyğunlaşdırma və kipləşmə üsulunun seçimi

Sahədə ən çox rast gəlinən birləşmə problemi səhv detal deyil, səhv uyğunlaşdırmadır. BSPP silindrik, BSPT konik, NPT konik, UNF/JIC və metrik yivlər zahirən bir-birinə bənzəyir, lakin bucaq, addım, diametr və kipləşmə üsulu baxımından fərqlənir. Uyğun gəlməyən iki yivin zorla birləşdirilməsi ilk təzyiqdə sızma, çox vaxt isə daimi yiv zədələnməsi kimi geri qayıdır. Texniki məsləhət detal sifariş edilməzdən əvvəl bu qeyri-müəyyənliyi aradan qaldırmaq üçündür.

Yiv standartı necə müəyyənləşdirilir?

1. Xarici diametr: Xarici yivin təpə diametri, daxili yivdə isə daxili diametr ştangensirkulla ölçülür. Tək başına qərar üçün kifayət deyil, lakin namizəd standartların dairəsini daraldır.
2. Addım: Yivölçənlə düym başına yiv sayı və ya millimetrlə addım müəyyən edilir.
3. Yiv bucağı: BSP ailəsi 55° Whitworth profilinə, NPT, UNF və metrik yivlər isə 60° profilə malikdir. Eyni addımlı BSP və NPT yivlərini fərqləndirən əsas cəhət profil bucağıdır.
4. Konik, yoxsa silindrik: Yivin əvvəlində və sonunda ölçülən diametr fərqlidirsə, yiv konikdir (BSPT və ya NPT, 1:16 konus). Silindrik yivdə diametr bütün uzunluq boyu eynidir.
5. Kipləşmə səthi: JIC-də 37° konuslu oturma, DIN 2353/ISO 8434-1 birləşmələrində 24° konus, ORFS-də O-ring yuvalı yastı uc səthi, silindrik yivli portlarda isə araqat səthi axtarılır.

Düzgün uyğunlaşdırma

Standart müəyyənləşdirildikdən sonra əks detal eyni standartdan seçilir. İki fərqli standartın birləşməsi lazımdırsa, məsələn, BSP portlu nasosa JIC uclu şlanq qoşulacaqsa, zorla bağlamaq əvəzinə uyğun keçid adapterindən istifadə olunur. Kataloqda olmayan keçidlər nümunə və ya texniki çertyoj üzrə xüsusi olaraq istehsal edilə bilər.

Kipləşmə üsulunun seçilməsi

O-ring

ORFS birləşmələrində O-ring uc səthindəki yuvaya oturur və əks detalın yastı uc səthinə sıxılaraq kipləşməni təmin edir. SAE O-ring boss (ORB) birləşmələrində isə yivin bitdiyi boyun hissəsinə oturur və port ağzındakı faska ilə sıxılır. O-ring materialı işçi mühit və temperaturla uyğun olmalıdır.

Bonded seal

Bonded seal (metal-rezin şayba) metal şaybadan və onun daxili diametrinə vulkanizasiya edilmiş rezin halqadan ibarətdir; BSPP və metrik kimi silindrik yivli portlarda uc səthində kipləşməni təmin edir. Port səthi yastı, təmiz və cızıqsız olmalıdır.

Konuslu səth

JIC 37° və 24° konuslu birləşmələrdə kipləşmə metal-metal təması ilə təmin edilir. Konuslu səthdəki zərbə izi və ya cızıq birbaşa sızma yoludur; bu səthlərə kipləşdirici lent sarınmır.

Yiv üzrə kipləşmə

BSPT və NPT konik yivlərində kipləşmə yivlərin bir-birinə paz kimi sıxılması və uyğun yiv kipləşdirici materialı ilə təmin edilir. Kipləşdirici materialın sistemə düşməməsi üçün ilk bir-iki yiv boş saxlanılır. Silindrik yivdə bu üsul etibarlı kipləşmə vermir.

Montaj üzrə tövsiyələr

• Araqat səthləri təmiz saxlanılmalı, birləşmə oxları gərginliyə məruz qalmamalıdır.
• Paslanmayan yivlərdə uyğun montaj pastası yapışma (galling) riskini azalda bilər.
• Uyğun sıxma üsulundan istifadə edilməlidir; həddindən artıq sıxma konusu və yivi korlayır, az sıxma isə sızmaya səbəb olur.
• Şlanq birləşmələrində əyilmə radiusu və burulma yoxlanılmalıdır.
• İlk işə salınmadan sonra nəzarətli sızma yoxlaması aparılmalıdır.

Məsafədən ilkin təyin: nə göndərməlisiniz?

Detalın müxtəlif bucaqlardan aydın fotoları, ştangensirkulla ölçülmüş xarici diametr (ştangensirkulun göstəricisi fotoda oxunursa, daha yaxşıdır), varsa yivölçənlə ölçülmüş addım və detalın quraşdırıldığı avadanlığın markası və modeli. Bu məlumatlarla əksər birləşmələr üçün ilkin təyin aparmaq mümkündür; dəqiq təyin lazımdırsa, nümunə Tuzla, İstanbul ünvanına göndərilə bilər.

Sektorlar üzrə tətbiqlər

Müxtəlif mənşəli avadanlıqların birlikdə işlədiyi hər müəssisədə bu təyinə ehtiyac yaranır: gəmilərdə və gəmiqayırma zavodlarında xarici mənşəli göyərtə və sükan avadanlığı, dəniz platformalarında qarışıq standartlı hidravlik xətlər, prokat zavodlarında və karton zavodlarında köhnə və yeni maşınların birlikdə istifadə olunduğu xətlər; müdafiə, aviasiya, kimya, qida və yanğınsöndürmə sistemlərində düzgün birləşmənin seçilməsi.

Təyindən təchizata qədər

Müəyyənləşdirilmiş detal anbarda varsa, orta hesabla 1-3 iş günü ərzində göndərişə hazırlanır. Anbarda olmayan standart detallar orta hesabla 5-10 iş günü, xüsusi keçid adapterləri isə texniki təsdiqdən sonra orta hesabla 10-20 iş günü ərzində planlaşdırılır.