Σπειρώματα BSP, NPT, UNF/JIC και μετρικά: αναγνώριση και σωστή αντιστοίχιση
Τα σπειρώματα BSP έχουν προφίλ 55°, ενώ τα NPT, UNF και τα μετρικά προφίλ 60°. Στα κωνικά σπειρώματα BSPT και NPT η στεγανοποίηση γίνεται πάνω στο…
Υδραυλικοί όροι
Γλωσσάρι υδραυλικών όρων
Σύντομοι ορισμοί όρων για υδραυλικά ρακόρ, σπειρώματα, φλάντζες, μαρκούτσια και ανοξείδωτα υλικά: BSP, NPT, JIC, ORFS, DIN 2353, μέγεθος dash, ροδέλα στεγανοποίησης, 316L και άλλοι.
Σύντομη απάντηση
Το γλωσσάρι εξηγεί με σύντομους ορισμούς 45 όρους που συναντάμε συχνά στην επιλογή υδραυλικών συνδέσεων: πρότυπα σπειρωμάτων (BSP, NPT, UNF), τύπους συνδέσεων (JIC 37°, ORFS, κώνος 24°, φλάντζα SAE), έννοιες μεγέθους (dash, DN, PN, TPI) και όρους ανοξείδωτων υλικών (AISI 316, 316L, γαλβανική διάβρωση). Μπορείτε να διαβάζετε τους όρους μαζί με τον αντίστοιχο πίνακα διαστάσεων.
45 όροι
Όροι και ορισμοί
- 2SN / 4SH
- Τύποι υδραυλικών μαρκουτσιών. Το 2SN ορίζεται στο EN 853 και είναι μαρκούτσι με ενίσχυση δύο στρώσεων χαλύβδινης συρμάτινης πλέξης και λεπτό εξωτερικό περίβλημα. Το 4SH ορίζεται στο EN 856 και είναι μαρκούτσι με ενίσχυση τεσσάρων σπειροειδών στρώσεων χαλύβδινου σύρματος, για υψηλή πίεση και κρουστική λειτουργία. Η πίεση λειτουργίας διαβάζεται στον πίνακα του προτύπου ανάλογα με την εσωτερική διάμετρο.
- AISI 316 (1.4401)
- Ωστενιτικός ανοξείδωτος χάλυβας με κράμα χρωμίου-νικελίου-μολυβδαινίου. Η περιεκτικότητα περίπου 2–3% σε μολυβδαίνιο του δίνει σαφή υπεροχή έναντι του 304 στη διάβρωση με βελονισμούς (pitting) σε περιβάλλοντα με χλωριόντα· είναι διαδεδομένος σε ναυτιλιακές και χημικές εφαρμογές.
- AISI 316L (1.4404)
- Η έκδοση χαμηλού άνθρακα του 316 (έως 0,03% C). Επειδή μειώνεται ο κίνδυνος καθίζησης καρβιδίων χρωμίου στα όρια των κόκκων κατά τη συγκόλληση, προτιμάται σε μαστούς συγκόλλησης, φλάντζες και σωληνώσεις· η αντοχή στη διάβρωση είναι παρόμοια με του 316.
- AISI 316Ti (1.4571)
- 316 σταθεροποιημένος με τιτάνιο. Το τιτάνιο δεσμεύει τον άνθρακα και μειώνει τον κίνδυνο περικρυσταλλικής διάβρωσης σε υψηλή θερμοκρασία και μετά τη συγκόλληση· είναι διαδεδομένος στην Ευρώπη, ιδίως στη Γερμανία.
- Μπλοκ manifold
- Μπλοκ που συγκεντρώνει πολλές βαλβίδες και θύρες σε ένα σώμα, με εσωτερικά κανάλια διατρημένα ώστε να συνδέονται μεταξύ τους. Μειώνει τον αριθμό σωλήνων και μαρκουτσιών και κατ' επέκταση τα πιθανά σημεία διαρροής.
- BSP
- British Standard Pipe· οικογένεια σπειρωμάτων σωλήνα με προφίλ Whitworth 55° και στρογγυλεμένες κορυφές και πυθμένες. Έχει δύο τύπους: το παράλληλο BSPP (G, ISO 228-1) και το κωνικό BSPT (R, Rc, ISO 7-1).
- BSPP
- Παράλληλο σπείρωμα BSP· συμβολίζεται με το γράμμα G (G 1/2) και ορίζεται στο ISO 228-1. Το σπείρωμα δεν στεγανοποιεί· η στεγανοποίηση γίνεται με ροδέλα στεγανοποίησης, O-ring ή επιφάνεια έδρασης κώνου 60°.
- BSPT
- Κωνικό σπείρωμα BSP (ISO 7-1). Το R δηλώνει αρσενικό κωνικό, το Rc θηλυκό κωνικό και το Rp θηλυκό παράλληλο. Με κωνικότητα 1:16 η στεγανοποίηση γίνεται πάνω στο σπείρωμα, με ταινία PTFE ή υγρό στεγανωτικό σπειρωμάτων.
- Δακτύλιος σύσφιξης (κοπτικός δακτύλιος)
- Δακτύλιος που περνά πάνω στον σωλήνα στο ρακόρ κώνου 24°. Καθώς σφίγγει το παξιμάδι προχωρά μέσα στον κώνο και η εμπρός ακμή του κόβει και εισχωρεί στον σωλήνα· συγκρατεί τον σωλήνα και εξασφαλίζει τη στεγανοποίηση. Σε ανοξείδωτο σώμα χρησιμοποιείται ανοξείδωτος δακτύλιος.
- DIN 2353
- Το γερμανικό πρότυπο για ρακόρ σωλήνα κώνου 24° με δακτύλιο· ορίζει τις σειρές LL, L και S. Τη θέση του πήρε το ISO 8434-1, αλλά η ονομασία του παραμένει διαδεδομένη στην αγορά. Στην πράξη τα ρακόρ αυτά λέγονται και «τύπου ermeto».
- DN
- Ονομαστική διάμετρος (Diameter Nominal)· αδιάστατη, κατά προσέγγιση τιμή σε χιλιοστά. Σε σωλήνα και σε μαρκούτσι έχει διαφορετικές αντιστοιχίες: ο σωλήνας 1/2" γράφεται DN 15, το υδραυλικό μαρκούτσι 1/2" DN12.
- Εκχείλωση SAE 45°
- Σύνδεση σωλήνα με εκχείλωση 45°· τη συναντάμε σε γραμμές ψύξης και χαμηλής πίεσης. Στα μεγέθη -2, -3, -4, -5, -8 και -10 έχει το ίδιο σπείρωμα με το JIC, αλλά οι κώνοι δεν ταιριάζουν.
- Φλάντζα SAE Code 61 (SAE 3000)
- Σειρά φλαντζών τεσσάρων κοχλιών κατά SAE J518 / ISO 6162-1. Κατά ISO 6162-1 η πίεση λειτουργίας αλλάζει με το μέγεθος: 350 bar στα 1/2" και 3/4", 160 bar στο 3". Το «3000» είναι όνομα σειράς, όχι η πίεση κάθε μεγέθους.
- Φλάντζα SAE Code 62 (SAE 6000)
- Σειρά φλαντζών υψηλής πίεσης τεσσάρων κοχλιών κατά SAE J518 / ISO 6162-2· κατά ISO 6162-2 η πίεση λειτουργίας είναι 420 bar σε όλα τα μεγέθη. Στο ίδιο ονομαστικό μέγεθος έχει μεγαλύτερη απόσταση κοχλιών και παχύτερη κεφαλή από την Code 61.
- Γαλβανική διάβρωση
- Διάβρωση που επιταχύνεται στο πιο ενεργό μέταλλο όταν δύο μέταλλα με διαφορετικό ηλεκτροχημικό δυναμικό έρχονται σε επαφή μέσα σε ηλεκτρολύτη, όπως η υγρασία ή το αλμυρό νερό. Σε συνδυασμό ανοξείδωτου χάλυβα με ανθρακούχο χάλυβα ή αλουμίνιο διαβρώνεται ο ανθρακούχος χάλυβας ή το αλουμίνιο· η χρήση του ίδιου υλικού ή η ηλεκτρική μόνωση μειώνει τον κίνδυνο.
- ISO 8434-1
- Το διεθνές πρότυπο για μεταλλικές συνδέσεις σωλήνων κώνου 24°· πήρε τη θέση του DIN 2353. Δίνει τις σειρές LL, L και S, τις αντιστοιχίες σωλήνα και σπειρώματος παξιμαδιού και τις πιέσεις λειτουργίας για σώματα από ανθρακούχο χάλυβα. Το μέρος 2 της ίδιας σειράς προτύπων καλύπτει τις συνδέσεις με εκχείλωση 37° (JIC) και το μέρος 3 τις συνδέσεις ORFS.
- JIC 37°
- Σύνδεση με εκχείλωση κατά SAE J514 / ISO 8434-2. Η στεγανοποίηση γίνεται με επαφή μετάλλου με μέταλλο των κωνικών επιφανειών 37°· το σπείρωμα UN/UNF δίνει μόνο τη δύναμη σύσφιξης. Το μέγεθος δηλώνεται με τον αριθμό dash.
- Κώνος 24°
- Ο εσωτερικός κώνος 24° στο σώμα του ρακόρ DIN 2353 / ISO 8434-1. Ο δακτύλιος σύσφιξης ή το κωνικό άκρο με O-ring εδράζει σε αυτόν τον κώνο και εξασφαλίζει τη στεγανοποίηση· δεν ταιριάζει με τους κώνους JIC 37° και SAE 45°.
- Κυάθιο μαρκουτσιού (καμπάνα)
- Εξωτερικό χιτώνιο που περνά στην εξωτερική επιφάνεια του μαρκουτσιού και, συμπιεζόμενο με το πρεσάρισμα, συνδέει το ρακόρ με το μαρκούτσι. Επιλέγεται ανάλογα με τον τύπο του μαρκουτσιού (π.χ. 1SN, 2SN, 4SH)· ορισμένοι τύποι απαιτούν αφαίρεση του εξωτερικού περιβλήματος πριν από το πρεσάρισμα.
- Μέγεθος dash
- Αριθμός που δίνει το μέγεθος σε 1/16 της ίντσας (-4, -8, -16). Στις συνδέσεις σωλήνα (JIC, ORB, ORFS) δείχνει την εξωτερική διάμετρο του σωλήνα, στο μαρκούτσι την εσωτερική διάμετρο: -8 = 8/16" = 1/2".
- NPT
- National Pipe Taper· αμερικανικό κωνικό σπείρωμα σωλήνα με προφίλ 60° και κωνικότητα 1:16, κατά ASME B1.20.1. Η στεγανοποίηση γίνεται πάνω στο σπείρωμα και απαιτεί στεγανωτικό.
- NPTF
- Κωνικό σπείρωμα σωλήνα Dryseal (ASME B1.20.3). Έχει το ίδιο TPI και τις ίδιες διαμέτρους με το NPT· οι κορυφές και οι πυθμένες του είναι ρυθμισμένοι ώστε να εισχωρούν το ένα στο άλλο κατά τη σύσφιξη και στοχεύουν σε ξηρή στεγανοποίηση. Σε μικτό ζεύγος με NPT η εγγύηση αυτή δεν ισχύει.
- O-ring
- Ελαστομερές παρέμβυσμα κυκλικής διατομής· στεγανοποιεί συμπιεζόμενο μέσα στο αυλάκι του. Η διάστασή του γράφεται ως εσωτερική διάμετρος × διατομή (π.χ. 18,64 × 3,53 mm)· το υλικό (NBR, FKM κ.ά.) επιλέγεται ανάλογα με το ρευστό και τη θερμοκρασία.
- ORFS
- O-ring face seal· σύνδεση κατά SAE J1453 / ISO 8434-3. Το O-ring στο αυλάκι του επίπεδου μετώπου του αρσενικού συμπιέζεται στην επίπεδη επιφάνεια του θηλυκού και στεγανοποιεί· το σπείρωμα είναι UN/UNF.
- Περιστρεφόμενο παξιμάδι (τρελό)
- Παξιμάδι που περιστρέφεται ελεύθερα στο άκρο του ρακόρ. Επιτρέπει τη σύσφιξη της σύνδεσης χωρίς να περιστραφεί το μαρκούτσι ή ο σωλήνας· χρησιμοποιείται σε άκρα μαρκουτσιών JIC, ORFS και BSP με κώνο 60°.
- Πίεση λειτουργίας
- Η μέγιστη επιτρεπόμενη πίεση ενός εξαρτήματος σε συνεχή λειτουργία. Τα πρότυπα υδραυλικών μαρκουτσιών προβλέπουν συνήθως πίεση διάρρηξης τετραπλάσια της πίεσης λειτουργίας. Η πίεση λειτουργίας μιας γραμμής περιορίζεται από το εξάρτημα με τη χαμηλότερη τιμή ανάμεσα σε μαρκούτσι, ρακόρ και αντάπτορα.
- PN
- Ονομαστική πίεση (Pressure Nominal)· σήμανση που δείχνει την κατηγορία πίεσης ενός εξαρτήματος σε bar (PN16, PN40). Η πραγματική επιτρεπόμενη πίεση διαβάζεται, ανάλογα με το υλικό και τη θερμοκρασία, στον πίνακα του σχετικού προτύπου.
- Πρεσάρισμα
- Η ακτινική συμπίεση του ρακόρ και του κυαθίου πάνω στο μαρκούτσι με πρέσα. Η διάμετρος πρεσαρίσματος ρυθμίζεται σύμφωνα με τον πίνακα του κατασκευαστή του μαρκουτσιού και του ρακόρ και ελέγχεται με μέτρηση.
- psi και bar
- Μονάδες πίεσης. 1 bar = 14,504 psi = 0,1 MPa· 1 psi = 0,0689 bar. Επομένως 3000 psi ≈ 207 bar, 5000 psi ≈ 345 bar, 6000 psi ≈ 414 bar.
- Ρακόρ banjo
- Ρακόρ με σώμα σε σχήμα δακτυλίου, που στερεώνεται στη θύρα με κοχλία διάτρητο στο κέντρο (κοχλίας banjo). Η στεγανοποίηση γίνεται με παρεμβύσματα στις δύο πλευρές του δακτυλίου· επιτρέπει να στραφεί η σύνδεση προς την επιθυμητή κατεύθυνση σε περιορισμένο χώρο.
- Ρακόρ διπλού δακτυλίου
- Σύνδεση σωλήνα με σύσφιξη και δύο δακτυλίους, εμπρός και πίσω, που χρησιμοποιείται σε γραμμές οργανοποίησης. Ο εμπρός δακτύλιος στεγανοποιεί ανάμεσα στον κώνο του σώματος και τον σωλήνα, ενώ ο πίσω δακτύλιος πιάνει και συγκρατεί τον σωλήνα.
- Ρακόρ μαρκουτσιού (ρακόρ πρέσας)
- Σώμα που πρεσάρεται στο άκρο του μαρκουτσιού και στο άλλο του άκρο φέρει σύνδεση JIC, ORFS, BSP, μετρική ή φλάντζα. Υπάρχει σε ευθεία, 45° και 90° εκδοχή· πρεσάρεται μαζί με το κυάθιο.
- Ροδέλα στεγανοποίησης (bonded seal)
- Παρέμβυσμα από μεταλλική ροδέλα με ελαστομερές χείλος βουλκανισμένο στην εσωτερική της περιφέρεια. Στεγανοποιεί ανάμεσα σε αρσενικό άκρο με παράλληλο σπείρωμα BSPP ή μετρικό και στην επιφάνεια της θύρας.
- SAE ORB
- SAE O-ring boss· σύνδεση θύρας κατά SAE J1926 / ISO 11926. Το O-ring κάτω από το εξάγωνο του αρσενικού με παράλληλο σπείρωμα UN/UNF συμπιέζεται μέσα στη λοξότμηση του στομίου της θύρας και στεγανοποιεί.
- Σειρά L
- Η ελαφριά σειρά στα ISO 8434-1 / DIN 2353· καλύπτει σωλήνες εξωτερικής διαμέτρου 6–42 mm. Το 12L είναι ρακόρ σειράς L για σωλήνα 12 mm και έχει σπείρωμα παξιμαδιού M18×1,5.
- Σειρά S
- Η βαριά σειρά στα ISO 8434-1 / DIN 2353· καλύπτει σωλήνες εξωτερικής διαμέτρου 6–38 mm. Σε σωλήνες 6–12 mm χρησιμοποιεί σπείρωμα παξιμαδιού ένα μέγεθος μεγαλύτερο από τη σειρά L: στο 12S M20×1,5.
- Σφαιρική βάνα
- Βάνα που ανοίγει και κλείνει με περιστροφή κατά ένα τέταρτο της στροφής μιας σφαίρας με διάτρηση στο κέντρο. Όταν είναι πλήρως ανοιχτή προβάλλει μικρή αντίσταση στη ροή· χρησιμοποιείται για άνοιγμα-κλείσιμο, όχι για ρύθμιση παροχής.
- Σπειρόμετρο (χτένα σπειρωμάτων)
- Όργανο μέτρησης από λεπτές λάμες, καθεμία κομμένη για συγκεκριμένο βήμα. Η λάμα που εφαρμόζει στο σπείρωμα χωρίς κενό δίνει το βήμα (mm) ή το TPI· τα σπειρόμετρα ίντσας και τα μετρικά είναι χωριστά.
- Ταχυσύνδεσμος (quick coupling)
- Ζεύγος αρσενικού-θηλυκού (QRC) για σύνδεση και αποσύνδεση μαρκουτσιού χωρίς εργαλεία. Στους περισσότερους τύπους οι βαλβίδες και των δύο πλευρών κλείνουν κατά την αποσύνδεση· τα συνήθη πρότυπα είναι το ISO 7241 και, στους τύπους επίπεδου μετώπου, το ISO 16028.
- TPI
- Threads per inch· ο αριθμός σπειρών σε μήκος 25,4 mm. Στα σπειρώματα ίντσας χρησιμοποιείται αντί του βήματος: 14 TPI = βήμα 1,814 mm.
- UN / UNC
- Οικογένεια σπειρωμάτων ίντσας Unified (ASME B1.1) με προφίλ 60°. Το UNC είναι η σειρά χονδρού βήματος και χρησιμοποιείται στους κοχλίες σύνδεσης (π.χ. κοχλίας φλάντζας SAE 3/8-16 UNC). Ο συμβολισμός UN αφορά σειρές σταθερού βήματος και τον συναντάμε σε σπειρώματα ρακόρ μεγάλης διαμέτρου (1-1/16-12 UN).
- UNF
- Unified Fine· η σειρά λεπτού βήματος των σπειρωμάτων Unified. Χρησιμοποιείται στα μικρά μεγέθη των συνδέσεων JIC, ORB και ORFS: 7/16-20 UNF, 3/4-16 UNF.
- Βαλβίδα αντεπιστροφής (NRV)
- Βαλβίδα που επιτρέπει τη ροή προς μία κατεύθυνση και κλείνει αυτόματα στην αντίθετη (non-return valve). Στους τύπους με ελατήριο η ελάχιστη πίεση που απαιτείται για να ανοίξει η βαλβίδα δίνεται ως πίεση ανοίγματος.
- Βελονοειδής βαλβίδα
- Βαλβίδα που ρυθμίζει με ακρίβεια ή διακόπτει τη ροή καθώς ένας άξονας με κωνική μύτη (βελόνα) πλησιάζει την έδρα του. Χρησιμοποιείται σε γραμμές μανομέτρων, στη δειγματοληψία και σε κυκλώματα οργανοποίησης.
- Βήμα σπειρώματος
- Η αξονική απόσταση ανάμεσα σε δύο διαδοχικές κορυφές σπειρώματος. Στα μετρικά σπειρώματα γράφεται σε χιλιοστά (στο M18×1,5 είναι 1,5 mm)· στα σπειρώματα ίντσας υπολογίζεται από το TPI: βήμα = 25,4 / TPI.
Συχνές ερωτήσεις
Συχνές ερωτήσεις
Αν δεν βρίσκετε εδώ την απάντηση, γράψτε μας στο WhatsApp με διάσταση ή φωτογραφία· η τεχνική ομάδα θα σας απαντήσει απευθείας.
Ποια είναι η διαφορά ρακόρ και μαστού (νίπελ);
Ρακόρ είναι η γενική ονομασία του εξαρτήματος που συνδέει σωλήνα, μαρκούτσι ή θύρα· συνήθως φέρει διάταξη στεγανοποίησης όπως παξιμάδι, δακτύλιο ή κώνο. Ο μαστός (νίπελ) είναι συνήθως κοντό εξάρτημα με σπείρωμα και στα δύο άκρα· χρησιμοποιείται για να ενώσει δύο θηλυκές θύρες ή για μετάβαση από ένα πρότυπο σε άλλο. Στην πράξη οι δύο όροι χρησιμοποιούνται συχνά ο ένας αντί του άλλου.
Τι είναι η ροδέλα στεγανοποίησης (bonded seal);
Η ροδέλα στεγανοποίησης (bonded seal) είναι παρέμβυσμα από μεταλλική ροδέλα με ελαστομερές χείλος βουλκανισμένο στην εσωτερική της περιφέρεια. Τοποθετείται ανάμεσα σε αρσενικό άκρο με παράλληλο σπείρωμα BSPP ή μετρικό και στην επιφάνεια της θύρας· επειδή το σπείρωμα δεν στεγανοποιεί, τη στεγανοποίηση την κάνει αυτή. Το μέγεθός της επιλέγεται ανάλογα με το σπείρωμα.
Ποια είναι η διαφορά 316 και 316L;
Και οι δύο είναι ωστενιτικοί ανοξείδωτοι χάλυβες με μολυβδαίνιο και έχουν παρόμοια αντοχή στη διάβρωση. Στον 316L ο άνθρακας είναι έως 0,03%· αυτό μειώνει τον κίνδυνο καθίζησης καρβιδίων χρωμίου στα όρια των κόκκων κατά τη συγκόλληση. Γι' αυτό ο 316L προτιμάται σε μαστούς συγκόλλησης, φλάντζες και σωληνώσεις.
Τι σημαίνουν DN και PN;
Το DN είναι η ονομαστική διάμετρος και δίνει κατά προσέγγιση τιμή σε χιλιοστά· το PN είναι η ονομαστική πίεση και δείχνει την κατηγορία πίεσης σε bar (PN16, PN40). Το DN έχει διαφορετικές αντιστοιχίες σε σωλήνα και σε μαρκούτσι· και η πραγματική πίεση που επιτρέπει το PN διαβάζεται, ανάλογα με το υλικό και τη θερμοκρασία, στον πίνακα του προτύπου.
Από πίνακα σε προσφορά
Χρειάζεστε ανοξείδωτο ρακόρ σε αυτό το μέγεθος;
Γράψτε το πρότυπο σπειρώματος, το μέγεθος και την ποσότητα· θα σας δώσουμε τιμή και χρόνο παράδοσης για ανοξείδωτο ρακόρ AISI 316/316L, από απόθεμα ή με κατασκευή.