Οδηγός συναρμολόγησης ρακόρ οργανοποίησης διπλού δακτυλίου

Σε γραμμές μικρής διαμέτρου, όπως γραμμές μανομέτρων, κυκλώματα δειγματοληψίας, μεταδότες πίεσης και συνδέσεις αναλυτών, χρησιμοποιούνται ρακόρ οργανοποίησης διπλού δακτυλίου. Οι σύνδεσμοι αυτοί συγκρατούν τον σωλήνα χωρίς συγκόλληση και χωρίς σπείρωμα, με ελεγχόμενη σύσφιξη. Με σωστή συναρμολόγηση λειτουργούν χωρίς προβλήματα για μεγάλο διάστημα· όμως μια μικρή αμέλεια στην προετοιμασία του σωλήνα μπορεί να οδηγήσει σε διαρροή με την πρώτη πίεση ή σε απελευθέρωση του σωλήνα.

Πώς λειτουργεί ο σύνδεσμος διπλού δακτυλίου;

Ο σύνδεσμος αποτελείται από τέσσερα μέρη: σώμα, παξιμάδι, εμπρόσθιο δακτύλιο σύσφιξης και οπίσθιο δακτύλιο σύσφιξης. Καθώς σφίγγεται το παξιμάδι, ο εμπρόσθιος δακτύλιος πιέζεται στην κωνική έδρα του σώματος και στην επιφάνεια του σωλήνα και εξασφαλίζει τη στεγανοποίηση. Ο οπίσθιος δακτύλιος ωθεί τον εμπρόσθιο, σφίγγει τον σωλήνα και ενισχύει τη συγκράτηση έναντι των κραδασμών. Για να λειτουργεί σωστά αυτός ο μηχανισμός, η διάσταση, το υλικό και η σκληρότητα του σωλήνα πρέπει να είναι συμβατά με τον σύνδεσμο.

Επιλογή σωλήνα: προσοχή στη σύγχυση διαστάσεων

Οι σωλήνες οργανοποίησης παράγονται σε δύο ξεχωριστές οικογένειες διαστάσεων, σε ίντσες και μετρικές. Ορισμένες διαστάσεις είναι πολύ κοντά μεταξύ τους και δεν ξεχωρίζουν με το μάτι:

Η τοποθέτηση συνδέσμου ίντσας σε μετρικό σωλήνα ή μετρικού συνδέσμου σε σωλήνα ίντσας μπορεί να μη γίνει αντιληπτή κατά τη συναρμολόγηση· ωστόσο ο σύνδεσμος μπορεί να παρουσιάσει διαρροή υπό πίεση ή να απελευθερώσει τον σωλήνα. Επιλέξτε σωλήνα και σύνδεσμο από την ίδια οικογένεια διαστάσεων, φυλάσσετέ τους χωριστά στην αποθήκη και σημάνετέ τους.

• Η ανοχή εξωτερικής διαμέτρου και το πάχος τοιχώματος του σωλήνα πρέπει να βρίσκονται εντός του εύρους που συνιστά ο κατασκευαστής του συνδέσμου.
• Στους ανοξείδωτους συνδέσμους πρέπει να χρησιμοποιείται ανοπτημένος σωλήνας 316/316L με επιφάνεια χωρίς χαραγές· ο σωλήνας δεν πρέπει να είναι σκληρότερος από τον δακτύλιο σύσφιξης.
• Αν ο σωλήνας έχει διαμήκεις χαραγές, βαθουλώματα ή οβαλότητα, το τμήμα αυτό πρέπει να κόβεται και να απορρίπτεται.
• Σωλήνας με πολύ λεπτό τοίχωμα μπορεί να βουλιάξει προς τα μέσα από τη σύσφιξη του δακτυλίου· γι' αυτό το πάχος τοιχώματος πρέπει να επιλέγεται συνδυαστικά με την πίεση λειτουργίας και τη σύσταση του κατασκευαστή του συνδέσμου.
• Με ανοξείδωτο σώμα δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σωλήνας από διαφορετικό υλικό· η συμβατότητα των υλικών είναι σημαντική τόσο για τη στεγανοποίηση όσο και για την αποφυγή γαλβανικής διάβρωσης.

Συναρμολόγηση βήμα προς βήμα

1. Κοπή του σωλήνα

Κόψτε τον σωλήνα κάθετα στον άξονα με κόφτη σωλήνων ή με σέγα με οδηγό. Αν χρησιμοποιείτε κόφτη σωλήνων, προωθείτε τη λεπίδα λίγο σε κάθε περιστροφή· η υπερβολική πίεση συνθλίβει το άκρο του σωλήνα προς τα μέσα και το οβαλοποιεί.

2. Αφαίρεση γρεζιών και καθαρισμός

Καθαρίστε τα γρέζια στο εσωτερικό και στο εξωτερικό χείλος του άκρου του σωλήνα με κατάλληλο εργαλείο αφαίρεσης γρεζιών. Ρινίσματα και γρέζια δεν πρέπει να εισχωρήσουν στη γραμμή· προκαλούν έμφραξη του οργάνου μέτρησης ή κακή έδραση του δακτυλίου σύσφιξης. Μετά την κοπή, καθαρίστε το εσωτερικό του σωλήνα με καθαρό και ξηρό αέρα ή με άλλη κατάλληλη μέθοδο.

3. Πλήρης εισαγωγή του σωλήνα

Με το παξιμάδι και τους δακτυλίους τοποθετημένους στο σώμα, ωθήστε τον σωλήνα μέχρι τέρμα, ώσπου να ακουμπήσει στον ώμο του σώματος. Αν ο σωλήνας δεν φτάσει στον πάτο, ο δακτύλιος τον σφίγγει σε λάθος σημείο· ο σύνδεσμος μπορεί να παρουσιάσει διαρροή υπό πίεση ή ο σωλήνας να γλιστρήσει προς τα έξω. Αφού ο σωλήνας φτάσει στον πάτο, σφίξτε το παξιμάδι με το χέρι.

4. Σήμανση και σύσφιξη

Με το παξιμάδι σφιγμένο με το χέρι, χαράξτε ένα ευθυγραμμισμένο σημάδι πάνω στο παξιμάδι και στο σώμα. Συγκρατώντας το σώμα με ένα κλειδί, σφίξτε το παξιμάδι όσες στροφές προβλέπει ο κατασκευαστής. Σε πολλά συστήματα διπλού δακτυλίου, για διαστάσεις από 1/4" έως 1" η τιμή αυτή είναι 1¼ στροφή μετά τη σύσφιξη με το χέρι· για πολύ μικρές διαμέτρους προβλέπονται λιγότερες στροφές. Βασιστείτε στις οδηγίες συναρμολόγησης του συνδέσμου που χρησιμοποιείτε και μην υπολογίζετε τις στροφές κατ' εκτίμηση. Το σημάδι σάς επιτρέπει να παρακολουθείτε πόσες στροφές έχετε κάνει.

5. Έλεγχος

Αν ο κατασκευαστής διαθέτει μετρητή διακένου (gap gauge), τοποθετήστε τον ανάμεσα στο παξιμάδι και στο σώμα για να ελέγξετε αν η σύσφιξη είναι επαρκής. Αν ο μετρητής χωράει στο διάκενο, ο σύνδεσμος δεν έχει σφιχτεί αρκετά.

6. Θέση υπό πίεση και έλεγχος διαρροών

Μετά την ολοκλήρωση της συναρμολόγησης, η γραμμή πρέπει να τίθεται υπό πίεση σταδιακά. Για τον έλεγχο διαρροών μπορεί να εφαρμοστεί στον σύνδεσμο κατάλληλο υγρό ανίχνευσης διαρροών· σε σύνδεσμο όπου σχηματίζονται φυσαλίδες δεν γίνεται επέμβαση πριν αποσυμπιεστεί η γραμμή. Στις γραμμές αερίων η ανοχή διαρροής είναι πολύ μικρότερη από ό,τι στις γραμμές υγρών· σε αυτές τις γραμμές κάθε βήμα της συναρμολόγησης πρέπει να εκτελείται με ιδιαίτερη προσοχή.

Επανασυναρμολόγηση

Ένας σύνδεσμος που λύθηκε για συντήρηση μπορεί να επανατοποθετηθεί με τους δακτυλίους να παραμένουν πάνω στον σωλήνα. Τοποθετήστε τον σωλήνα μαζί με τους δακτυλίους στο σώμα, φέρτε το παξιμάδι στην προηγούμενη θέση του και στη συνέχεια δώστε μια ελαφριά πρόσθετη σύσφιξη. Η μεγάλη υπέρβαση της προηγούμενης θέσης συνθλίβει τους δακτυλίους και τον σωλήνα. Σε σύνδεσμο που έχει υποστεί ζημιά ή παρουσιάζει διαρροή, το άκρο του σωλήνα πρέπει να κόβεται και η συναρμολόγηση να επαναλαμβάνεται με νέο σετ δακτυλίων.

Τα συχνότερα λάθη

• Ελλιπής εισαγωγή του σωλήνα: Είναι η πιο συνηθισμένη αιτία διαρροής και ολίσθησης του σωλήνα.
• Ανάμειξη εξαρτημάτων ίντσας και μετρικών: Σωλήνας, δακτύλιοι, παξιμάδι και σώμα πρέπει να ανήκουν στην ίδια οικογένεια διαστάσεων.
• Ανάμειξη εξαρτημάτων διαφορετικών κατασκευαστών: Οι γεωμετρίες των δακτυλίων μπορεί να διαφέρουν· σώμα, παξιμάδι και δακτύλιοι πρέπει να προέρχονται από το ίδιο σύστημα.
• Υπερβολική σύσφιξη: Συνθλίβει τον δακτύλιο και τον σωλήνα και δυσκολεύει την επανασυναρμολόγηση.
• Εφαρμογή ταινίας ή στεγανωτικού στην πλευρά του σωλήνα: Στην πλευρά του διπλού δακτυλίου τη στεγανοποίηση την εξασφαλίζει ο δακτύλιος· η ταινία και η πάστα καταλήγουν μέσα στη γραμμή. Στεγανωτικό σπειρωμάτων χρησιμοποιείται μόνο σε άκρα με κωνικό σπείρωμα, όπως το NPT.
• Κάμψη πολύ κοντά στον σύνδεσμο: Μετά την καμπύλη πρέπει να αφήνεται ευθύ τμήμα σωλήνα έως τον σύνδεσμο· διαφορετικά ο σωλήνας δεν εισέρχεται μέχρι τέρμα.
• Σύσφιξη συνδέσμου υπό πίεση: Αν υπάρχει διαρροή, η γραμμή πρώτα αποσυμπιέζεται.

Διάταξη γραμμής, κάμψη και στήριξη

Στη γραμμή οργανοποίησης ο σωλήνας πρέπει να στηρίζεται με στηρίγματα σύσφιξης, ώστε να μη φορτίζονται οι σύνδεσμοι· ένας μακρύς σωλήνας χωρίς στήριξη καταπονεί τον σύνδεσμο λόγω κραδασμών. Η τοποθέτηση ένωσης (union) ή βάνας μπροστά από όργανα που χρειάζονται συντήρηση επιτρέπει την αντικατάσταση του οργάνου χωρίς αποσυναρμολόγηση της γραμμής. Οι ενώσεις (union), οι γωνίες (elbow), τα ταυ, οι ευθύγραμμοι σύνδεσμοι (connector) και οι αντάπτορες πρέπει να σχεδιάζονται από κοινού, σύμφωνα με τη διάταξη της γραμμής.

Κάμψη σωλήνα

Η κάμψη του σωλήνα, αντί για την τοποθέτηση γωνίας σε κάθε αλλαγή κατεύθυνσης, μειώνει τον αριθμό των συνδέσμων και κατ' επέκταση τα πιθανά σημεία διαρροής. Για την κάμψη πρέπει να χρησιμοποιείται καμπυλωτής σωλήνων με μήτρα κατάλληλη για την εξωτερική διάμετρο του σωλήνα· η κάμψη με το χέρι ή με ακατάλληλη μήτρα οβαλοποιεί τον σωλήνα και δημιουργεί ζαρώματα στην εσωτερική πλευρά. Μεταξύ των καμπυλών, καθώς και μεταξύ καμπύλης και συνδέσμου, πρέπει να αφήνεται ευθύ τμήμα επαρκές ώστε ο σωλήνας να εισέρχεται ευθεία στο σώμα. Αν στην ίδια γραμμή υπάρχουν περισσότερες καμπύλες, οι διαστάσεις πρέπει πρώτα να προετοιμάζονται και να σημαδεύονται και στη συνέχεια να γίνεται η κάμψη.

Λίστα ελέγχου

• Είναι ο σωλήνας και ο σύνδεσμος από την ίδια οικογένεια διαστάσεων (ίντσες ή μετρικά);
• Κόπηκε ο σωλήνας κάθετα και αφαιρέθηκαν τα εσωτερικά και εξωτερικά γρέζια;
• Εισήλθε ο σωλήνας έως τον ώμο του σώματος;
• Σημαδεύτηκε το παξιμάδι και σφίχτηκε όσες στροφές ορίζουν οι οδηγίες του κατασκευαστή;
• Έγινε έλεγχος με μετρητή διακένου, εφόσον υπάρχει;
• Στηρίχτηκε η γραμμή με στηρίγματα σύσφιξης;