BSP, NPT, UNF/JIC ve Metrik Diş Farkı: Doğru Eşleşme Nasıl Yapılır?
BSP dişler 55°, NPT, UNF ve metrik dişler 60° profillidir. BSPT ve NPT konik dişler sızdırmazlığı diş üzerinde sağlar; BSPP, UNF ve metrik paralel…
Diş tanımlama aracı
Hidrolik Diş Tanımlama Aracı
Kumpasla ölçtüğünüz çapı ve diş adımını girin; araç BSP, NPT, UN/UNF ve metrik ince dişler arasından en yakın adayları listeler ve birbirine karışan dişleri nasıl ayıracağınızı gösterir.
Kısa cevap
Bir dişi tanımlamak için dört bilgi gerekir: kumpasla ölçülen dış çap (erkek) ya da iç çap (dişi), diş adımı veya inçteki diş sayısı (TPI), dişin paralel mi konik mi olduğu ve bağlantının oturma yüzeyi. Örneğin yaklaşık 20,9 mm ölçülen, inçte 14 dişli paralel bir erkek diş G 1/2 (BSPP) adayıdır; nominal dış çapı 20,955 mm'dir. Diş konikse aday R 1/2 (BSPT) ya da 1/2" NPT'dir ve bu ikisini 55° / 60° profil açısı ayırır. Araç ön tanımlama yapar; sonucu diş tarağı ve karşı parçayla doğrulayın.
1. Ölçün · 2. Girin · 3. Karşılaştırın
Ölçülerinizi girin
Sonuçlar burada görünür
Diş tipini, ölçtüğünüz çapı ve diş sıklığını girin; araç 67 standart diş arasından en yakın üç adayı, ölçü farklarıyla ve karışabilecek dişlerle birlikte listeler.
Örnekler: erkek, Ø 20,9 mm, 14 TPI erkek, Ø 19,0 mm, 16 TPI erkek, Ø 21,9 mm, adım 1,5 mm erkek, Ø 26,9 mm, 12 TPI
Ölçüm rehberi
Diş nasıl ölçülür?
Formu belirleyin
1., 4. ve son tam dişte çapı ölçün; çap uca doğru küçülüyorsa diş koniktir (R, Rc, NPT).
Çapı ölçün
Kumpası tam dişlerin tepesine dayayın; ezik ya da aşınmış dişi ölçmeyin.
Adımı bulun
Diş tarağıyla ya da 10 adımlık boyu ölçüp bölerek; inç dişlerde TPI, metrikte mm.
Bağlantı yüzeyine bakın
24°, 37° ya da 45° koni, düz alın + O-ring ya da port pahı: aynı diş farklı bağlantılarda kullanılır.
Yanlış eşleşmeye dikkat
Birbirine karışan dişler
Kumpasla neredeyse aynı ölçülen diş çiftleri ve onları ayıran özellikler. Risk, dış çap ve adım farkı küçüldükçe artar.
| Diş A | Diş B | Nominal dış çap farkımm | Adım farkı% | Karışma riski | Nasıl ayırt edilir |
|---|---|---|---|---|---|
| G 1/2 / R 1/2 | 1/2-14 NPT(F) | 0,381 | 0,0 | Çok yüksek | Dış çap farkı yalnızca 0,38 mm ve ikisi de 14 TPI; ayrım yan açı, tepe şekli ve koniklikle yapılır. 1/2" ve 3/4" boyutlarında BSPT ile NPT'yi kesin ayırmak optik karşılaştırıcı gerektirebilir. |
| G 1/2 / R 1/2 | 3/4-16 UNF | 1,905 | 14,3 | Düşük | JIC/ORB -8, 1/2" boruya karşılık gelir ama dişi 3/4-16 UNF'dir (Ø19,05 mm); 1/2" BSP ise Ø20,96 mm'dir. Fark kumpasla görülür. |
| M22×1,5 | 7/8-14 UNF | 0,225 | 21,0 | Orta | Dış çap farkı 0,23 mm, adım farkı %21 (1,5 mm / 1,814 mm): diş tarağı kesin ayırır. |
| G 5/8 | 7/8-14 UNF | 0,686 | 0,0 | Orta | İkisi de 14 TPI ve dış çap farkı 0,69 mm: ayırt edici olan yan açı (55° / 60°) ve dış çaptır. |
| 1/2-14 NPT(F) | 7/8-14 UNF | 0,889 | 0,0 | Düşük | İkisi de 14 TPI; konik/paralel form ve dış çap (21,3 / 22,2 mm) ile ayrılır. |
| G 1 / R 1 | 1-5/16-12 UN | 0,089 | 9,1 | Orta | 1" grubunda G 1 (33,25 mm, 11 TPI), 1" NPT (33,40 mm, 11,5 TPI), 1-5/16-12 UN (JIC/ORB -16, 33,34 mm) ve M33×2 (33,0 mm) kumpasla neredeyse aynı ölçülür; adımlar 2,309 / 2,209 / 2,117 / 2,0 mm. Diş tarağı, açı ve koniklik birlikte kullanılmalıdır. |
| 1-1/16-12 UN | M27×2 | 0,013 | 5,8 | Yüksek | JIC/ORB -12 (1-1/16-12 UN) ile M27×2 (ISO 6149 port) dış çapları 0,01 mm farklı; adımlar 2,117 / 2,0 mm (%5,8). Port ve saplama ucunda yanlış eşleşme riski yüksektir. |
| G 3/4 / R 3/4 | 3/4-14 NPT(F) | 0,229 | 0,0 | Çok yüksek | |
| 5/16-24 UNF | M8×1 | 0,063 | 5,8 | Yüksek | |
| 1-11,5 NPT(F) | 1-5/16-12 UN | 0,064 | 4,3 | Yüksek | |
| G 1 / R 1 | 1-11,5 NPT(F) | 0,152 | 4,5 | Yüksek | |
| 1-3/16-12 UN | M30×2 | 0,163 | 5,8 | Yüksek | |
| G 1-1/4 / R 1-1/4 | 1-1/4-11,5 NPT(F) | 0,254 | 4,5 | Yüksek | |
| 1/4-18 NPT(F) | M14×1,5 | 0,284 | 6,3 | Yüksek | |
| 1/8-27 NPT(F) | M10×1 | 0,287 | 6,3 | Yüksek | |
| 9/16-18 UNF | M14×1,5 | 0,288 | 6,3 | Yüksek | |
| 1-5/16-12 UN | M33×2 | 0,338 | 5,8 | Yüksek | |
| 1-7/8-12 UN | M48×2 | 0,375 | 5,8 | Yüksek | |
| G 1/4 / R 1/4 | 1/2-20 UNF | 0,457 | 5,3 | Yüksek | |
| G 1-1/2 / R 1-1/2 | 1-1/2-11,5 NPT(F) | 0,457 | 4,5 | Yüksek | |
| 3/8-24 UNF | M10×1 | 0,475 | 5,8 | Yüksek | |
| G 3/8 / R 3/8 | 3/8-18 NPT(F) | 0,483 | 5,6 | Yüksek | |
| 1-7/16-12 UN | M36×2 | 0,513 | 5,8 | Yüksek | |
| 11/16-16 UN | M18×1,5 | 0,538 | 5,8 | Yüksek | |
| G 1/4 / R 1/4 | 1/4-18 NPT(F) | 0,559 | 5,6 | Yüksek | |
| G 1/8 / R 1/8 | 1/8-27 NPT(F) | 0,559 | 3,7 | Yüksek | |
| 1/4-18 NPT(F) | 9/16-18 UNF | 0,572 | 0,0 | Yüksek | |
| 1-1/2-11,5 NPT(F) | 1-7/8-12 UN | 0,635 | 4,3 | Orta | |
| 13/16-16 UN | M20×1,5 | 0,638 | 5,8 | Orta | |
| 1-1/4-11,5 NPT(F) | 1-11/16-12 UN | 0,699 | 4,3 | Orta | |
| G 2 / R 2 | 2-11,5 NPT(F) | 0,711 | 4,5 | Orta | |
| 1-5/8-12 UN | M42×2 | 0,725 | 5,8 | Orta |
Ayırt etme yöntemleri
- yan açı
- Yan açı mastarı: 55° (BSP) / 60° (NPT, UN, metrik)
- tepe şekli
- Tepe şekli: yuvarlak (BSP) / düz kesik (diğerleri)
- koniklik
- Koniklik testi: 1., 4. ve son tam dişte çapı ölçün (1:16 koniklikte 16 mm boyda çap 1 mm değişir)
- adım
- Diş tarağıyla adım: en az 10 adımlık boyu ölçüp adım sayısına bölün
- uzun boy tarak
- Adımlar neredeyse aynı: diş tarağı tek başına yetmez, uzun boyda tarak uyumuna bakın
- bağlantı yüzeyi
- Bağlantı yüzeyi: 24° / 37° / 45° koni, düz alın + O-ring ya da port pahı
- Ayırt edici özellikler: yan açı (BSP 55°, NPT/UN/metrik 60°), tepe şekli (BSP yuvarlak, diğerleri düz kesik), form (R/Rc ve NPT konik 1:16; G, UN ve metrik paralel), adım (inç dişlerde TPI, metrikte mm) ve bağlantı yüzeyi (24°, 37°, 45° koni, düz alın + O-ring, port pahı + O-ring).
- Önerilen sıra: 1., 4. ve son tam dişte çap ölçerek konik/paralel belirleyin; çapı ölçün (konikte 4.–5. diş); adımı tarakla bulun; standardı tablodan belirleyin; koni ya da oturma yüzeyiyle bağlantı ucunu tanımlayın.
- İlk yedi satır (açıklamalı olanlar) sahada sık karışan, özellikle önemli karşılaştırmalardır; dış çap ya da adım farkları daha büyük olabilir. Diğer satırlar farklı diş ailelerinden, nominal dış çap farkı 0,8 mm'den ve adım farkı %6,5'ten küçük olan çiftlerdir.
- Tablo değerleri tanımlama rehberidir, muayene kriteri değildir. Nihai doğrulama diş mastarı (GO/NO-GO), adım tarağı ve koni açısı mastarıyla yapılmalıdır.
Dayanak standartlar
- ISO 228-1
- Sızdırmaz olmayan paralel boru dişi (G)
- ISO 7-1
- Sızdırmaz konik boru dişi (R, Rc, Rp)
- ASME B1.20.1
- Genel amaçlı konik boru dişi (NPT)
- ASME B1.1
- Birleşik inç dişi (UN, UNF)
- ISO 261
- ISO metrik dişler, genel plan
Değerler nominaldir; kritik uygulamada güncel standart ve üretici kataloğuyla doğrulayın.
Açıklama
Açıklama
Diş tanımlama aracı, elinizdeki erkek ya da dişi dişin hangi standarda ait olabileceğini kumpas ve diş tarağıyla aldığınız ölçülerden bulmanıza yardım eder. BSP (G ve R), NPT, UN/UNF (JIC, ORB, ORFS) ve metrik ince dişleri kapsar. Doğru sonuç doğru ölçümle başlar.
Adım adım ölçüm
Ölçümden önce dişi yağdan, sızdırmazlık bandı ve conta artıklarından temizleyin. Gerekenler: dijital ya da verniyeli kumpas, inç (TPI) ve metrik diş tarakları, mümkünse koni açısı mastarı ve büyüteç.
- Erkek mi dişi mi? Diş dış yüzeydeyse erkek, iç yüzeydeyse dişidir. Bu seçim, araçta hangi çapın karşılaştırılacağını belirler.
- Çapı ölçün. Erkek dişte dış çapı, kumpasın çenelerini diş tepelerine dik oturtarak; dişi dişte iç çapı, iç ölçüm çeneleriyle diş tepeleri arasından ölçün. Ölçümü farklı yönlerde iki üç kez tekrarlayıp ortalamasını alın.
- Adımı bulun. Diş tarağının bıçaklarını sırayla, eksen boyunca dişe oturtun ve ışığa karşı bakın; tepe ve diplerde boşluk bırakmayan bıçak doğru adımdır. İnç ve metrik tarakları ayrı ayrı deneyin. Tarak yoksa en az 10 adımlık boyu ölçüp adım sayısına bölün: 10 adım 18,14 mm ise adım 1,814 mm, yani inçte 14 diştir.
- Paralel mi konik mi? Çapı birinci, dördüncü ve son tam dişte ölçün. Paralel dişte değer değişmez; konik dişte çap uca doğru küçülür. BSPT ve NPT'deki 1:16 koniklikte 16 mm boyda çap 1 mm değişir. Konik erkek dişte araca 4.–5. tam dişte ölçtüğünüz çapı girin.
- Profil açısını kontrol edin. BSP dişler 55° profilli ve tepeleri yuvarlaktır; NPT, UN/UNF ve metrik dişler 60° profilli ve tepeleri düz kesiktir. Yakın adımlarda iki tarak da oturmuş görünebilir; tarağı birkaç diş boyunca kaydırarak kontrol edin.
- Oturma yüzeyine bakın. Gövdede 24° iç koni ya da boru üzerinde yüksük metrik DIN 2353 / ISO 8434-1 rakoru, 37° havşa koni JIC'i, 45° havşa SAE 45° bağlantıyı gösterir. Düz alın yüzeyinde O-ring kanalı ORFS'yi, altıgen altındaki O-ring ORB ya da ISO 6149 portu, conta yüzeyi BSPP portu işaret eder.
Sonuçları yorumlama
Araç, girdiğiniz çapı ve adımı tablolardaki değerlerle karşılaştırır ve adayları yakınlık sırasıyla listeler. Diş formunu (paralel ya da konik) girdiyseniz forma uymayan adaylar elenir; profil açısını (55° / 60°) ve oturma yüzeyini sonuç kartlarındaki bilgilerle siz karşılaştırırsınız.
- Erkek diş biraz küçük ölçülür. Tolerans nedeniyle erkek dişin gerçek dış çapı nominal değerin altındadır; UN/UNF dişlerde fark 0,3–0,45 mm'yi bulabilir. NPT tablosundaki çap borunun dış çapıdır: 1/2" NPT'de 21,336 mm iken kumpasla tipik olarak 21,14 mm okunur.
- Aynı diş, farklı bağlantı. 9/16-18 UNF hem JIC -6 hem ORFS -4 dişidir; M14×1,5 hem 8L hem 6S somun dişidir. Diş bulunduktan sonra bağlantı tipini oturma yüzeyi belirler.
- Yakın adaylar. İlk iki aday birbirine yakınsa "Birbirine karışan dişler" bölümünde bu çifti nasıl ayıracağınızı bulursunuz. 1/2" BSP (20,955 mm) ile 1/2" NPT (21,336 mm) arasındaki çap farkı 0,38 mm'dir ve ikisi de 14 TPI'dır; onları profil açısı ve koniklik ayırır. JIC -12 dişi 1-1/16-12 UN (26,988 mm) ile M27×2 arasında çap farkı yalnızca 0,013 mm'dir; ayrım adım üzerinden, diş tarağıyla yapılır.
Aracın sınırları
Sonuç bir ön tanımlamadır, muayene kararı değildir. Aşınmış, ezilmiş ya da çapaklı dişlerde ölçülen çap gerçeğinden küçük çıkar; kumpasın kendi hatası da birkaç yüzde milimetreyi bulur. 1/2" ve 3/4" ölçülerde BSPT ile NPT arasındaki kesin ayrım optik karşılaştırıcı gerektirebilir. Kaba metrik, UNC ya da NPSM gibi listede olmayan dişlerde araç doğru sonuç vermez. SAE 45° havşa bağlantılarda JIC'ten farklı olan dişler de (-6 için 5/8-18 UNF, -12 için 1-1/16-14 UNS) listede yoktur; 45° koni görürseniz ölçünüzü bu dişlerle ayrıca karşılaştırın. Nihai doğrulamayı diş tarağı, diş mastarı (geçer / geçmez) ve mümkünse karşı parçayla yapın.
Fotoğrafla destek
Sonuçtan emin olamadığınızda parçanın dişli bölgesini ve oturma yüzeyini, kumpasla ölçü alınırken görünecek şekilde fotoğraflayın. Ölçtüğünüz çapı, adımı ve parçanın takılacağı ekipmanı mesajınıza ekleyip WhatsApp üzerinden gönderin. Standardı birlikte teyit eder, AISI 316/316L karşılığını ya da gerekiyorsa iki standardı birleştiren adaptörü öneririz.
SSS
Sık sorulan sorular
Sorunuzun cevabı burada yoksa ölçü ya da fotoğrafla WhatsApp'tan yazın; teknik ekip doğrudan yanıtlasın.
Diş tarağı yoksa adımı nasıl ölçerim?
Cetvel ya da kumpasla en az 10 adımlık bir boyu ölçüp adım sayısına bölün; örneğin 10 adım 18,14 mm ise adım 1,814 mm, yani inçte 14 diştir. 25,4 mm içindeki dişleri saymak yarım diş kadar hata verebilir; bu yüzden 27 ile 28 TPI ya da 11 ile 11,5 TPI gibi yakın değerleri sayarak ayırmak zordur. Uzun boy ölçümü hatayı küçültür, kesin karar için diş tarağı kullanın.
BSP ile NPT dişi nasıl ayırt ederim?
BSP 55°, NPT 60° profillidir; BSP'de diş tepeleri yuvarlak, NPT'de düz kesiktir. Adımlar çoğu ölçüde farklıdır (1/8"de 28 ve 27, 1/4" ve 3/8"de 19 ve 18, 1" ile 2" arasında 11 ve 11,5 TPI), ancak 1/2" ve 3/4"te ikisi de 14 TPI'dır. Bu iki ölçüde profil açısına bakın; BSPP paralel olduğu için koniklik ölçümü de ayırır.
Ölçtüğüm çap tablodakinden biraz küçük, normal mi?
Evet. Erkek dişin gerçek dış çapı tolerans nedeniyle nominal değerin altındadır; UN/UNF dişlerde fark 0,3–0,45 mm'yi bulabilir. NPT tablosundaki çap borunun dış çapıdır ve kumpas konik dişte daha küçük okur: 1/2" NPT'de boru dış çapı 21,336 mm iken 4.–5. dişte tipik ölçüm 21,14 mm'dir. Aşınmış dişlerde fark daha da büyür.
Aynı diş farklı bağlantılarda kullanılır mı?
Evet. 9/16-18 UNF hem JIC -6 hem ORFS -4 dişidir; 1-3/16-12 UN hem JIC -14 hem ORFS -12 dişidir; M14×1,5 hem 8L hem 6S somun dişidir. Diş bulunduktan sonra bağlantı tipini oturma yüzeyi belirler: 37° koni JIC'i, düz alın ve O-ring kanalı ORFS'yi, 24° koni ve yüksük metrik rakoru gösterir.
Ölçümü doğrulatmak için ne göndermeliyim?
Dişli bölgenin ve oturma yüzeyinin kumpasla ölçü alınırken çekilmiş net fotoğraflarını, ölçtüğünüz çap ve adımı ve parçanın takılacağı ekipmanı WhatsApp üzerinden gönderin. Mümkünse karşı parçanın ya da portun fotoğrafını da ekleyin; standardı ve uygun AISI 316/316L parçayı birlikte teyit ederiz.
Emin değilseniz
Fotoğrafını gönderin, dişi birlikte teyit edelim
Parçanın yakın plan fotoğrafını ve kumpasla aldığınız ölçüyü WhatsApp'tan gönderin; diş standardını ve eşleşen AISI 316/316L bağlantıyı birlikte belirleyelim.